Toespraak van Ewald Vervaet tot Mariëtte Hamer,
tijdens de aanbieding aan haar van zijn boek Naar school; psychologie van 3 tot 8

Mevrouw Hamer,

Ik ben u erkentelijk voor 't feit dat u 'n exemplaar van m'n boek Naar school in ontvangst wilt nemen. Ik heb u hiertoe uitgenodigd omdat ik tot uitdrukking wilde brengen dat ik volledig instem met uw initiatief tot het parlementaire onderzoek naar de problemen in verband met de onderwijsvernieuwingen van de afgelopen 20 jaar.
Weliswaar gaat dat onderzoek vooral over de basisvorming en de tweede fase in 't middelbare onderwijs, maar m'n boek sluit er naadloos bij aan. Dat wil zeggen, er is helaas heel veel mis met 't onderwijs, maar vanuit de ontwikkelingspsychologie bekeken is hét manco dat allerlei vernieuwingen niet gebaseerd zijn op psychologische fasen. Dat geldt voor de basisvorming en 't studiehuis in 't middelbare onderwijs. En dat geldt ook voor 't aanvankelijke schrijven en lezen in groep 2 van 't basisonderwijs of zelfs in groep 1.
Ontwikkelingspsychologisch gezien houden dat aanvankelijke schrijven en lezen in dat kinderen in fase 13 (gemiddeld 4,5 - 6,5 jaar) stelselmatig met 't geschreven woord in aanraking komen, terwijl ze daar neurologisch en psychologisch pas aan toe zijn vanaf fase 14 (6,5 - 8,5 jaar). In de woorden van de neuropsychologe dr. Margriet Sitskoorn (Universitair Medisch Centrum Utrecht):
'Het heeft geen zin om met de scholing en training van bepaalde vaardigheden te beginnen (lezen en schrijven) als het neurale systeem daar nog niet aan toe is' (Het maakbare brein, 2006, p.125).
En in de woorden van de orthopedagoge prof. Sieneke Goorhuis-Brouwer (Universitair Medisch Centrum Groningen):
'De peuter- en kleutertijd brengen het drijfvermogen aan waarop het kind de schoolse vaardigheden moet gaan leren' (voorwoord Naar school).
De Nederlandse onderwijskunde werkt niet met fasen maar vanuit de gedachte van Vygotsky, Galperin en anderen dat er in de psychologische ontwikkeling slechts 'n toename van de hoeveelheid kennis zou zijn en dat daar geen fasen doorheen zouden lopen met betrekking tot 't bevattingsvermogen van 't kind. Die gedachte klopt niet, aangezien die fasen er overduidelijk wél zijn. Het is deze faseloze onderwijskunde die de politiek telkens weer de verkeerde aanbevelingen en adviezen heeft gedaan, zowel voor 't middelbare onderwijs als voor 't basisonderwijs. En nu zitten we collectief met de gebakken peren.
Ik hoop dat u na lezing van m'n boek twee zaken zult willen bevorderen.
Ten eerste, dat de opdracht aan de commissie die 't parlementaire onderzoek naar de onderwijsvernieuwingen doet, zal worden uitgebreid van 't middelbare onderwijs naar 't basisonderwijs.
En ten tweede, dat zal worden nagegaan op grond van welke psychologische inzichten 't aanvankelijke schrijven en lezen in de lesstof van de groepen 1 en 2 zijn gekomen. Ik denk dat velen 't met deze twee punten eens zullen zijn, niet alleen in 't land maar ook hier in de zaal.

Klik hier voor de centrale webpagina van 'Naar school'
Klik hier voor het programma van de studiemiddag
Klik hier voor het verslag