Acht Einsteintjes

Hoe ontdekt het kind in z'n eerste drie levensjaren de kiemen van 'tijd', 'ruimte' en dergelijke, begrippen die aan de basis staan van wetenschappelijke theorieën als die van Einstein? Daarover kun je acht doordenkers doen. Je zult zien dat zo'n kleintje een hele bolleboos is!
De Acht Einsteintjes staan op internet sedert 19-26 oktober 2005, de Wetenschapsweek. Omdat 2005 een Einsteinjaar is, heten de doordenkers einsteintjes. Daarnaast is een Einsteintje een kind in z'n eerste drie levensjaren.
Klik hieronder op 'hier' voor de einsteintjes. Je zult dan zien dat ze elk vier antwoordmogelijkheden hebben. Op elk daarvan kun je op doorklikken om te zien of dat antwoord juist is of niet, en waarom. Onder sommige toelichtingen (ook van onjuiste antwoorden) staan één of twee toevoegingen. Die diepen een ontwikkelingspsychologisch, natuurkundig of wetenschappelijk onderwerp uit.
De acht einsteintjes zijn niet moeilijk. Dat geldt ook voor enkele toevoegingen, maar voor het algemene publiek zullen sommige toevoegingen lastig zijn. Als je dat vindt, sla ze dan over en ga naar het volgende einsteintje.
Voor liefhebbers van echte uitdagingen is er het artikel 'Einstein en de psychologie'; zie onderaan deze webpagina.

===o===

Ik stel je nu de acht Einsteintjes voor. Het zijn Floor, Okke, Marit, Friso, Louise, Daan, Luke en Norbert. Gezien hun ontwikkelingsfase houden ze zich elk met een bepaald onderwerp bezig. Dit zijn dan ook de acht einsteintjes:

eerste einsteintje
Zwaartekracht is één van de verschijnselen waar Einsteins algemene relativiteitstheorie van 1915 over handelt. Wat is Floors eerste ervaring met een gevolg van de zwaartekracht, die psychologisch beklijft? Hoe oud is ze dan ongeveer?
klik hier voor het eerste einsteintje

tweede einsteintje
Sedert Newton en meer nog sedert Einstein weten we dat de sterren zich niet op een koepel bevinden (het 'hemelgewelf'), maar dat de ruimte diepte heeft. De eerste stap daartoe zet Okke met een maand of acht. Waarin komt dat onder meer tot uiting?
klik hier voor het tweede einsteintje

derde einsteintje
Toen Einstein een jaar of vijf was - rond 1884 - kreeg hij zijn eerste kompas. Wanneer ontstaat bij Marit de eerste kiem voor het besef van richting? Waarin komt dat bijvoorbeeld tot uiting?
klik hier voor het derde einsteintje

vierde einsteintje
Het alledaagse begrip afstand krijgt in Einsteins speciale relativiteitstheorie van 1905 een nieuwe betekenis. Bij Friso ontstaat het allereerste besef van afstand als hij twee punten in z'n directe omgeving psychologisch met elkaar kan verbinden. Kun je twee verschijnselen opnoemen waarvan je denkt dat dat psychologische verbinden van twee punten daarin voor het eerst tot uiting komt?
klik hier voor het vierde einsteintje

vijfde einsteintje
Het begrip massa staat heel centraal in Einsteins relativiteitstheorieën. Om te kunnen beseffen dat een voorwerp een bepaalde massa heeft, moet Louise eerst inzien dat een voorwerp er nog is ook als het is verdwenen. Zo blijft de zon ook na zijn ondergang nog bestaan, precies zoals de sterren overdag nog bestaan, ook al zie je ze niet. Wanneer ontstaan de eerste vormen van dat inzicht bij Louise en hoe komen ze tot uiting?
klik hier voor het vijfde einsteintje

zesde einsteintje
Einstein is onder meer bekend om zijn fraaie gedachtenexperimenten. Voor gedachtenexperimenten wordt bij Daan de basis gelegd als de zogeheten mentale beelden tot stand komen. Rond welke leeftijd ontstaan mentale beelden? Denk je dat er een verband is met taal en, zo ja, hoe ziet dat verband er dan uit volgens jou?
klik hier voor het zesde einsteintje

zevende einsteintje
De begrippen 'snelheid' en 'versnelling' krijgen bij Einstein heel nieuwe betekenissen niet alleen ten opzichte van de klassieke natuurkunde, maar ook ten opzichte van het leven van alledag. Luke moet de alledaagse varianten nog verwerven, in de eerste helft van haar derde levensjaar. Je kunt dat duidelijk zien aan de manier waarop ze met zesentwintig maanden reageert op een knikker die door een knikkerspel rolt en die ze tot stilstand wil brengen. Hoe, denk je? En in welke hoek zoek je de verklaring?
klik hier voor het zevende einsteintje

achtste einsteintje
Vanaf 1912 spreekt Einstein over de tijd als de vierde dimensie. Aan de basis daarvan staat het besef dat verleden, heden en toekomst samen een omvattende tijdlijn vormen. Dat is bij Norbert in de ontwikkeling van z'n tijdbesef te zien. Hoe, denk je? En waar zou dat mee te maken kunnen hebben?
klik hier voor het achtste einsteintje

===o===

Klik hier als je naar het artikel 'Einstein en de psychologie' wilt gaan:
Einsteins wetenschapstheorie is nog steeds actueel;
Einsteins algemene relativiteitstheorie is in 2005 de meest omvattende kennisstructuur;
op Einsteins suggestie heeft de Zwitserse psycholoog Piaget onderzocht welke van de twee begrippen het meest basaal is bij het kind: 'tijdsduur' (zoals in de klassieke natuurkunde) of 'snelheid' (zoals in de relativistische natuurkunde).

Klik hier als je naar de overige doordenkers wilt gaan

Klik hier om naar het hoofdmenu te gaan