Algemeen Dagblad, 20 februari 2006

Wenst u een tweede moedertaal?
Vincent Weggemans

Een kind te jong een tweede taal leren is onverstandig. Wacht daarmee tot het vier is

"Nee! Gewoon doen!’’, zegt Zjenja (bijna 3) als haar moeder Russisch tegen haar praat. "In het begin ging het prima", vertelt Alla Liberova (35), die sinds 1990 in Amsterdam woont. "Mijn man en ik spreken onderling Nederlands, maar ik wil graag dat Zjenja ook Russisch leert, zodat ze met mijn ouders kan praten als die op bezoek zijn. Maar sinds een paar maanden wil Zjenja geen Russisch meer horen".
Het is een bekend probleem, volgens dr. Ewald Vervaet, auteur van het boek Groeienderwijs; psychologie van 0 tot 3 (Ambo, 2002). In veel gezinnen waarin beide ouders een andere moedertaal hebben, worden kinderen tweetalig opgevoed. Dat gaat redelijk tot goed, totdat het kind doorkrijgt dat die tweede taal helemaal niet nodig is om te worden verstaan. Vervaet: "Veel ouders willen hun kind die tweede taal met de paplepel ingieten, maar dat hoeft helemaal niet. Voor de taalontwikkeling van het kind kan het zelfs beter zijn om even te wachten met het aanbieden van een tweede moedertaal. Als het kind zich de eerste moedertaal helemaal eigen heeft gemaakt, is er nog meer dan voldoende tijd en ruimte om andere talen te verwerven. Het spontane leervermogen voor nieuwe talen begint bij kinderen pas rond hun twaalfde af te nemen".
In de taalontwikkeling van kleine kinderen zijn drie hoofdfasen te onderscheiden, aldus Vervaet. Tot de leeftijd van 18 maanden is een kind vooral bezig met klankontwikkeling. In een aandoenlijk ’mamama’ of ’papapa’ herkennen wij maar al te graag onze functieomschrijving, maar het kind is enkel bezig al brabbelend klanken te oefenen. Vervaet: "Rond de achttiende maand volgt een ware woordenschatexplosie, waarbij het kind elke dag nieuwe woordjes leert en die ook meteen gebruikt. Maar pas als het kind die woordjes tot een grammaticaal correcte zin kan smeden, hebben we het over echte taal. Dat kan een kind vanaf 2 jaar en 2 maanden, ongeveer". Waarom wil kleine Zjenja dan geen Russisch meer horen?
"Het is doorgaans de wens van de ouders om een kind zo jong een tweede moedertaal te leren. Het kind zelf heeft daar nog geen behoefte aan. Zodra het doorkrijgt dat mama ook gewoon Nederlands verstaat, zal het geen extra moeite meer doen. De grammatica van een taal is een zeer complex stelsel van regels, dat een kind zich puur op gevoel eigen maakt. Zorg dat die eerste moedertaal, de taal van de directe sociale omgeving, goed is verankerd en begin pas na de vierde verjaardag met een andere taal. Je zult zien dat een kind die tweede moedertaal razendsnel leert".
Alla: "Ik heb toch het gevoel dat ik regelmatig met Zjenja moet oefenen, anders verleert ze het misschien. Hoe weet ik of ze straks nog Russisch wil leren? Misschien moet ik mijn ouders maar uitnodigen voor haar vierde verjaardag, dan weten we dat meteen".

Klik hier als u terug wilt naar de taaltoetsjes

Klik hier om naar het hoofdmenu te gaan