www.digischool.nl/communitynederlands, 29 november 2004

Zeven doordenkers
Willy Weijdema

In het kader van de Taalverwervingsweek, 26 september tot en met 2 oktober 2004, maakte Ewald Vervaet zeven doordenkers over de taalverwerving in de leeftijd van 0 tot 3 jaar. De doordenkers 1-3 gaan over de klankontwikkeling, 4 en 5 gaan over het verwerven van de eerste woorden en de nummers 6 en 7 over het verwerven van de eerste grammaticaregels. De doordenkers zijn geformuleerd in de vorm van meerkeuzevragen. Bij elke keuze wordt een toelichting gegeven, die je helpt bij het goede antwoord te komen. Maar ook als je meteen de juiste keuze maakt, staat er: “Lees de andere antwoorden toch ook door. Ze zullen je een hoop extra leren over de taalontwikkeling in de eerste maanden van een mensenleven.” Ik vind dat een zinnig gebruik van meerkeuzevragen. Het is activerend: je gaat zitten denken wat de juiste keuze zou zijn, maar ook vooral informatief.
Wat leer je er dan van? Je leert over de verschillende fasen van taalverwerving en vooral, dat kinderen voortdurend interpreteren, hypotheses opstellen en die toetsen aan hun omgeving.
Het materiaal is bedoeld voor leerlingen in de bovenbouw van havo en vwo: de Tweede Fase dus. Daar is het heel geschikt voor. Omdat er steeds concrete voorbeelden gegeven worden, zal het materiaal uitnodigen tot aanvullen met voorbeelden uit de eigen omgeving. Docenten zullen het echter moeten aanvullen met activerende en productieve opdrachten: alleen lezen is niet genoeg, informatie moet ook verwerkt worden. Zulke opdrachten zijn natuurlijk heel goed mogelijk. Leerlingen kunnen teksten schrijven en/of presentaties houden over onderwerpen als:

• “Een dag uit het leven van …., 18 maanden oud”
• “Als ik moeder/vader ben, wat zou ik dan doen om de taalontwikkeling van mijn kind te bevorderen?”
• “Waarom mijn hond niet gaat praten”
• “Waarom mijn computer niet gaat praten”

De laatste twee onderwerpen komen overigens niet of nauwelijks aan bod. Dat is wel jammer, want in deze vorm zal het materiaal vooral meisjes aanspreken, dat is ook te zien aan de eerste twee onderwerpen. Er zouden ook wat meer bronnen bij gegeven kunnen worden. Nu staat als enige bron vermeld het boek van Ewald Vervaet: Groeienderwijs; psychologie van 0 tot 3. Het materiaal zou nog aantrekkelijker gemaakt kunnen worden, als er filmpjes van baby’s en peuters te zien zouden zijn, uiteraard met analyse opdrachten erbij.
Kortom: het is heel boeiend materiaal, dat uitgebreid zou kunnen worden. Die gelegenheid is er ook: op de website van Levende Talen waar het materiaal gepubliceerd is, kunnen reacties geplaatst worden. Tot dusver deden dat alleen ‘professionals’, zoals logopedisten, en een moeder. Het zou leuk zijn, als ook docenten zouden reageren: hoe hebben zij het materiaal in hun onderwijspraktijk gebruikt.
Het materiaal is nog steeds te gebruiken. Het is van de website te downloaden in pdf.formaat. De leerlingen kunnen dan eerst over de antwoorden nadenken en discussiëren. Daarna kunnen ze de antwoorden met de toelichting erbij opzoeken op de website. Van harte aanbevolen!

Bronnen
De Taalverwervingsweek.
Ewald Vervaet: Groeienderwijs; psychologie van 0 tot 3, Amsterdam, 2002. Ambo. ISBN 90 263 17646. Een bespreking van dit boek door Christien van Gool verscheen in Levende Talen Magazine, januari 2004, p.46; klikt u hier voor de bespreking.

Ewald Vervaet is oprichter en medewerker van Stichting Histos, een stichting die ontwikkelingspsychologisch onderzoek verricht.
Willy Weijdema is communitymanager van de vakcommunity Nederlands.

Klikt u hier als u naar de doordenkers over de taalverwerving wilt

Klikt hier om naar het hoofdmenu te gaan